Ukazała się współczesna edycja najstarszej polskiej książki kucharskiej - dzieła Stanisława Czernieckiego z 1682 roku pt. „Compendium ferculorum albo zebranie potraw”.

Stanisław Czerniecki, Compendium ferculorum albo zebranie potraw, wydali i opracowali Jarosław Dumanowski i  Magdalena Spychaj, z przedmową S. Lubomirskiego, „Monumenta Poloniae Culinaria” (red. J. Dumanowski), tom I, Muzeum-Pałac w Wilanowie, Warszawa 2009, ss. 240, 70 ilustracji kolorowych. Publikacja jest dostępna w sklepie Muzeum-Pałacu w Wilanowie, od stycznia 2010 r. także w księgarni internetowej Muzeum.

Książka została wydana przez Muzeum-Pałac w Wilanowie jako pierwszy tom serii „Monumenta Poloniae Culinaria”. Publikacja jest wynikiem współpracy Muzeum-Pałacu w Wilanowie, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i Fundacji Książąt Lubomirskich. Przedsięwzięcie objęło patronatem Polskie Towarzystwo Historyczne i Magazyn Historyczny „Mówią wieki”. Ze strony PTH kontynuacją projektu będzie się zajmować Centrum Badań nad Historią i Kulturą Wyżywienia (Stacja Naukowa PTH).

Bogato ilustrowana książka poprzedzona jest słowem wstępnym pióra Pawła Jaskanisa, dyrektora Muzeum-Pałacu w Wilanowie. Wzruszającą, osobistą przedmowę napisał Stanisław Lubomirski. W obszernym wstępie napisanym przez Jarosława Dumanowskiego znajdują się informacje dotyczące historii kuchni i wyżywienia oraz nieznanych do tej pory losów Stanisława Czernieckiego. Wstęp zawiera też charakterystykę sztuki kulinarnej autora „Compendium” oraz przybliża sylwetki jego patronów i chlebodawców książąt Lubomirskich. W tekście przedstawiono też losy tego niezwykłego dzieła – wielkiego bestselleru wydawanego w latach 1682-1821.

Całość uzupełniono obszernym słownikiem terminów kulinarnych, w którym wyjaśniono znaczenia zapomnianych dziś nazw roślin, zwierząt, produktów, dań, sprzętów i narzędzi. Dokładny, szczegółowy indeks rzeczowy, pozwala szybko odszukać informacje dotyczące użycia danego produktu, przyprawy czy zastosowania jakiejś techniki kucharskiej.

Spis treści:

Paweł Jaskanis (Dyrektor Muzeum-Pałacu w Wilanowie) – Na przystawkę do lektury, s. 5

Stanisław Lubomirski, Compendium ferculorum. Słowo wstępne, s. 7

Jarosław Dumanowski, „Compendium ferculorum” Stanisława Czerniec-kiego:

I  Monumenta Poloniae Culinaria, s. 13

Jedzenie i historia                                                                                           

Polskie dziedzictwo kulinarne

Zapomniana kuchnia staropolska

Założenia projektu

II Stanisław Czerniecki i panowie na Wiśniczu, s. 24

„Sława Lubomirskich”

Stanisław Lubomirski (1583-1649)

Aleksander Michał Lubomirski (ok. 1614-1677)

Jerzy Sebastian Lubomirski

Józef Karol Lubomirski

Nieznane życie autora „Compendium ferculorum”

III Dzieło Czernieckiego, s. 50

Długie trwanie „Compendium ferculorum”

Układ treści

Kuchmistrz

Kuchnia narodowa

Zasady wydania

Stanisław Czerniecki, Compendium ferculorum albo zebranie potraw, s. 76

Rozdział I W którym się zamyka sto sposobów gotowania potraw mięśnych i z swoim additamentem

Additament albo przystawka

Sekret pierwszy kuchmistrzowski.

Kapłon całkiem w flasie

Rozdział II Gotowania sta potraw rybnych

Additament do potraw rybnych

Sekret drugi kuchmistrzowski, Szczuka jedna całkiem nierozdzielna, nierozkrajana, smażona głowa, warzony śrzodek do rosołu albo kaszanatu, pieczony ogon, którą tak zrobisz

Rozdział III, Gotowania sta potraw mlecznych, pasztetów, tortów i ciast

Additament

Sekret trzeci

Słownik (opr. Katarzyna i Jarosław Dumanowscy), s. 182

Indeks, s. 229

Spis ilustracji, s. 233